യന്ത്രങ്ങൾ സ്വപ്നം കാണുമ്പോൾ കഥയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ആർക്കാണ് ?
ചരിത്രാതീത കാലത്തെ മനുഷ്യൻ ഗുഹാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത് തന്റെ വേട്ടയാടൽ കഥകൾ മറ്റുള്ളവരോട് പറയാനായിരുന്നു. അവിടെ കലയും ജീവിതവും തമ്മിൽ വേർതിരിവുകളില്ലായിരുന്നു.
എന്നാൽ കാലക്രമേണ, കഥ പറയുക എന്നത് ഒരു ‘തൊഴിലായി’ മാറി. തിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾ ജനിച്ചു, കഥയുടെ ഘടനകൾ (Story Structures) നിർവചിക്കപ്പെട്ടു. മനുഷ്യൻ തന്റെ ഭാവനയെ ഒരു ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ തളച്ചിട്ടു.
ഇന്ന് നമ്മൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഇതാണ്: “ഒരു അൽഗോരിതത്തിന് കഥ പറയാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, മനുഷ്യന്റെ സർഗ്ഗാത്മകതയ്ക്ക് ഇനി എന്ത് വിലയാണുള്ളത്?”
പലരും ഭയപ്പെടുന്നത് പോലെ എഐ നമ്മുടെ ജോലി തട്ടിയെടുക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. പകരം, അത് നമ്മുടെ ‘ഭാവനയുടെ അതിരുകളെ’ മായ്ച്ചു കളയുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
നിങ്ങൾ ചാറ്റ് ജിപിടിയോടോ ക്ലോഡിനോടോ ഒരു കഥയുടെ പ്ലോട്ട് ചോദിക്കുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളെ ഒരു ദശലക്ഷം തലച്ചോറുകളുടെ അറിവുമായി കണക്ട് ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
നമ്മൾ ഒരു കഥ എഴുതാനിരിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ‘റൈറ്റേഴ്സ് ബ്ലോക്കിന്’ മുന്നിൽ തോറ്റുപോകാറുണ്ട്. നമ്മുടെ അനുഭവങ്ങളുടെ പരിമിതിയാണ് അവിടെ വില്ലനാകുന്നത്. എന്നാൽ എഐയ്ക്ക് പരിമിതികളില്ല.
അതിന് ഒരേസമയം ഒരു ഷേക്സ്പിയറാകാനും ഒരു പത്മരാജനാകാനും ലോഹിതദാസ് ആവാനും സാധിക്കും. ഈ ‘ഡിജിറ്റൽ ഭാവന’ നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളോട് ചേരുമ്പോൾ ജനിക്കുന്നത് മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ ഇന്നുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത പുതിയൊരു കഥാശൈലിയായിരിക്കും. ഇതാണ് എഐയുടെ സാധ്യത.
നമ്മുടെ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ എത്രതന്നെ വലുതായാലും അത് ലോകാനുഭവങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ അംശം മാത്രമാണ്. എഐ ഈ ലോകാനുഭവങ്ങളെ നിങ്ങളുടെ വിരൽത്തുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ സ്പാർക്കിനെ (Spark) ഒരു മഹാകാവ്യമാക്കി മാറ്റാൻ എഐയ്ക്ക് സാധിക്കും. ഇത് നമുക്ക് മുന്നിൽ തുറക്കുന്നത് വലിയ സാധ്യതകളാണ്. പക്ഷേ ആ സാധ്യതകളെ ഉപയോഗിക്കാൻ അറിയണം.
ഇവിടെ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. ഒരു കഥ എഐയും മനുഷ്യനും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അവകാശി ആരാണ്? കല എന്നത് ഇനിമുതൽ ഒരാളുടെ വ്യക്തിമുദ്രയല്ല (Individual Signature), മറിച്ച് അത് മനുഷ്യനും യന്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ഒരു ‘കൂട്ടുസംരംഭം’ (Collaboration) ആണ്.
കലയിലെ പുതിയ ‘കൂട്ടുസംരംഭം’: ആരാണ് യഥാർത്ഥ ശില്പി?
നമ്മുടെ പരമ്പരാഗതമായ കലയുടെ സങ്കല്പം എപ്പോഴും ഒരു ‘വ്യക്തികളെ’ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചി വരച്ച മോണാലിസ, കുമാരനാശാൻ എഴുതിയ കാവ്യം, സത്യജിത് റേ സംവിധാനം ചെയ്ത സിനിമ—ഇവിടെയെല്ലാം ആ സൃഷ്ടിയുടെ പിന്നിൽ ഒരു വ്യക്തിമുദ്രയുണ്ട്. എന്നാൽ എഐ കടന്നുവരുന്നതോടെ, ഈ ‘വ്യക്തിമുദ്ര’ എന്ന സങ്കല്പം ഒരു മൾട്ടി-ലെയർ പരിപാടിയായി മാറുകയാണ്.
1. ഭാവനയുടെ ജനിതക ഘടന (The DNA of Imagination)
നിങ്ങൾ ഒരു എഐ മോഡലിനോട് ഒരു കഥാസന്ദർഭം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ആ മെഷീൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ശൂന്യതയിൽ നിന്നല്ല. മനുഷ്യൻ ഇതുവരെ സൃഷ്ടിച്ച കോടിക്കണക്കിന് കഥകളുടെയും വികാരങ്ങളുടെയും ഒരു ‘കലവറ’ (Global Consciousness) അതിലുണ്ട്.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഒരു എഐ സൃഷ്ടി എന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഭാവനയും നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പും’ തമ്മിലുള്ള ഒരു സമാഗമമാണ്. ഇവിടെ നിങ്ങൾ ഒരു പടയാളിക്ക് പകരം ഒരു ജനറൽ ആയി മാറുന്നു. യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് പടയാളികളാണെങ്കിലും (AI), വിജയം ജനറലിന്റേതാണ് (Human). കാരണം, ഏത് ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചത് നിങ്ങളാണ്.
2. തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് പുതിയ കല (Curation is Creation)
ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ‘എഴുതുക’ എന്നതിനേക്കാൾ പ്രാധാന്യം ‘തിരഞ്ഞെടുക്കുക’ എന്നതിനായിരിക്കും. എഐ നിങ്ങൾക്ക് പത്ത് വ്യത്യസ്ത ക്ലൈമാക്സുകൾ നൽകിയേക്കാം. അതിൽ നിന്ന് നിങ്ങളുടെ ജീവിതവീക്ഷണത്തിന്, നിങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്, നിങ്ങളുടെ വികാരത്തിന് ചേരുന്ന ഒന്ന് നിങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, അവിടെയാണ് നിങ്ങളുടെ ‘വ്യക്തിമുദ്ര’ പതിയുന്നത്.
ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് നിങ്ങളെ ഒരു കലാകാരനാക്കുന്നത്. ശില്പി കല്ലിൽ നിന്ന് ആവശ്യമില്ലാത്ത ഭാഗങ്ങൾ ചെത്തിമാറ്റുന്നത് പോലെ, എഐ നൽകുന്ന അനന്തസാധ്യതകളിൽ നിന്ന് ‘വേണ്ടാത്തവ’ ഒഴിവാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയയായിരിക്കും ഭാവിയിലെ കല.
3. ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം
ഒരു കഥ എഐ എഴുതിയാലും അത് സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ചലനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം മനുഷ്യനാണ്. ഒരു സിനിമ ആരെങ്കിലും വേദനിപ്പിച്ചാൽ എഐ മാപ്പുപറയില്ല, ആ സംവിധായകൻ പറയേണ്ടി വരും.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, കലയുടെ ‘അവകാശി’ എന്നത് കേവലം അത് നിർമ്മിച്ച ആൾ മാത്രമല്ല, അത് സമൂഹത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ ധൈര്യം കാണിക്കുന്ന ആൾ കൂടിയാണ്. അതുകോണ്ട് സ്വാഭാവികമായും അത് മനുഷ്യൻ തന്നെയായിരിക്കും.
നമ്മൾ മനുഷ്യരും ഒരു തരത്തിൽ അൽഗോരിതങ്ങളാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവരാണ്. നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകൾ, വളർത്തപ്പെട്ട രീതി, കണ്ട സിനിമകൾ—ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ് നമ്മുടെ ചിന്തകളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഒരു മെഷീൻ അൽഗോരിതം നമ്മുടെ ജൈവിക അൽഗോരിതവുമായി കൈകോർക്കുമ്പോൾ അതൊരു ‘അവിശുദ്ധ കൂട്ടുകെട്ട്’ അല്ല, മറിച്ച് പരിണാമത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടമാണ്.
മനുഷ്യനും യന്ത്രവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ മായുന്ന ഈ കാലത്ത്, കല എന്നത് ഒരാളുടെ മാത്രം സ്വകാര്യ സ്വത്തല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ‘ഡിജിറ്റൽ സിംഫണി’ ആയി മാറുന്ന കാഴ്ച്ചയാണ് കാണാൻ പോകുന്നത്.
കല ഇനിമുതൽ ഒരു ‘സോളോ പെർഫോമൻസ്’ അല്ല. അത് മനുഷ്യന്റെ ‘വീക്ഷണവും’ യന്ത്രത്തിന്റെ ‘ശേഷിയും’ തമ്മിലുള്ള ഒരു മനോഹരമായ ഇഴചേരലാണ്. ഇതിൽ ആര് വലുത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് പ്രസക്തിയില്ല. പകരം, ഈ കൂട്ടുകെട്ടിലൂടെ പിറവിയെടുക്കുന്ന ‘അത്ഭുതം’ എത്രത്തോളം വലുതാണ് എന്നതിലാണ് കാര്യം.
നമ്മൾ വിചാരിക്കുന്നത് വികാരങ്ങൾ വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണെന്നാണ്. എന്നാൽ ഹരാരി നിരീക്ഷിക്കുന്നത് പോലെ, വികാരങ്ങൾ എന്നത് നമ്മുടെ ജൈവികമായ അൽഗോരിതങ്ങൾ മാത്രമാണ്. സങ്കടം, സന്തോഷം, പേടി—ഇവയെല്ലാം പ്രേക്ഷകരിൽ ഉണർത്താൻ ഏത് തരം വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് എഐയ്ക്ക് അറിയാം. ഇത് കലാകാരനെ ഭയപ്പെടുത്തേണ്ട ഒന്നല്ല, മറിച്ച് തന്റെ കലയെ കൂടുതൽ കൃത്യതയോടെ (Precision) ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ഉപാധിയാണ്.
യന്ത്രങ്ങളെ ഭയപ്പെടുന്നത് നിർത്തുക, അവയെ ഉപയോഗിക്കാൻ പഠിക്കുക.” സിനിമയുടെ ആത്മാവ് അതിന്റെ സാങ്കേതിക തികവിലല്ല, മറിച്ച് അത് പ്രേക്ഷകനോട് നടത്തുന്ന സംഭാഷണത്തിലാണ്. ആ സംഭാഷണം കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കാൻ ഒരു ഡിജിറ്റൽ സഹായി കൂടെയുള്ളത് നിങ്ങളുടെ കഴിവിനെ കുറയ്ക്കുകയല്ല, മറിച്ച് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
യന്ത്രങ്ങൾ സ്വപ്നം കാണാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ആ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് നിറം നൽകുക എന്നതാണ് ഇനി നമ്മുടെ പണി. ഈ മാറ്റത്തെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്തവർ ചരിത്രത്തിന്റെ ചവറ്റുകുട്ടയിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടും. മാറ്റത്തെ പ്രണയിക്കുന്നവർ പുതിയൊരു ലോകത്തിന്റെ ശില്പികളാകും.
PART 1 : ദൈവം പ്രപഞ്ചമുണ്ടാക്കിയത് വാക്കുകൾ കൊണ്ടാണ്; നമുക്ക് സിനിമയുമുണ്ടാക്കാം