യന്ത്രത്തിന് കണ്ണ് നൽകിയവൾ: ഫെയ്-ഫെയ് ലി ദി ‘AI ഗോഡ്മദർ’

നമ്മൾ ഇന്ന് സംസാരിക്കുന്ന ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) എന്ന അത്ഭുതത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ നിശബ്ദമായ പോരാട്ടമുണ്ട്. ചൈനയിൽ നിന്ന് 15-ാം വയസ്സിൽ അമേരിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറി, ഭാഷയറിയാതെ കഷ്ടപ്പെട്ട്, ഒടുവിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞയായി മാറിയ പ്രൊഫ. ഫെയ്-ഫെയ് ലി. പലരും അവരെ സ്നേഹത്തോടെ വിളിക്കുന്നത് “എഐയുടെ ഗോഡ്മദർ” എന്നാണ്.

യുവൽ നോഹ ഹരാരി തന്റെ പുസ്തകങ്ങളിൽ ചോദിക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യമുണ്ട്: “മനുഷ്യൻ ദൈവത്തെപ്പോലെ സർവ്വശക്തനാകാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ വിവേകം എവിടെപ്പോയി?” ഈ ചോദ്യത്തിന് മറുപടി നൽകുന്ന ഒരാളാണ് ഫെയ്-ഫെയ് ലി.

യന്ത്രം ‘കാണാൻ’ തുടങ്ങിയപ്പോൾ
2006-ൽ ലി തന്റെ ഗവേഷണം തുടങ്ങുമ്പോൾ ശാസ്ത്രലോകം മുഴുവൻ എഐയുടെ ‘ബുദ്ധി’ (Algorithms) കൂട്ടാനുള്ള തിരക്കിലായിരുന്നു. എന്നാൽ ലി ചിന്തിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്. ഒരു കൊച്ചു കുട്ടി ലോകത്തെ പഠിക്കുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് അവർ നിരീക്ഷിച്ചു. നിയമങ്ങൾ വായിച്ചല്ല, മറിച്ച് ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകൾ കണ്ടാണ് ഒരു കുട്ടി വളരുന്നത്.

അതുകൊണ്ട്, എഐയ്ക്കും കാഴ്ച വേണമെന്ന് അവർ വാശിപിടിച്ചു. ImageNet എന്ന പേരിൽ കോടിക്കണക്കിന് ചിത്രങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് അവർ എഐയ്ക്ക് നൽകി. അതോടെ യന്ത്രങ്ങൾ ചിത്രങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന ഗൂഗിൾ ലെൻസും, സെൽഫ് ഡ്രൈവിംഗ് കാറുകളും, എഐ വീഡിയോകളുമെല്ലാം ലിയുടെ ആ ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലമാണ്.

സാങ്കേതികവിദ്യയും മനുഷ്യത്വവും
എഐ വെറുമൊരു യന്ത്രമല്ലെന്ന് ലി വിശ്വസിക്കുന്നു. “എഐ മനുഷ്യരെ മാറ്റാനല്ല, മനുഷ്യരെ മനസ്സിലാക്കാനാണ്” എന്ന് അവർ ലോകത്തോട് പറഞ്ഞു.

ഇന്ന് എഐ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള പണം വലിയ കമ്പനികളുടെ കൈയ്യിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഇത് അപകടമാണെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിയുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ സാധാരണക്കാർക്കും ഗവേഷകർക്കും ഒരുപോലെ ലഭ്യമാകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് അവർ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിനോട് വരെ സംസാരിച്ചത്. അറിവ് കുറച്ചുപേരുടെ കൈകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നത് ലോകത്തിന് നല്ലതല്ലെന്ന് അവർ ഭയപ്പെടുന്നു.

ഒപ്പൻഹൈമറുടെ പാഠം
അണുബോംബ് നിർമ്മിച്ച ഒപ്പൻഹൈമറെ കുറിച്ച് ലി പലപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ശാസ്ത്രം വലിയ ശക്തി നൽകും, പക്ഷേ അത് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. തീ കണ്ടുപിടിച്ചപ്പോൾ അത് വെളിച്ചം നൽകി, ഒപ്പം കാടുകളെ ചുട്ടെരിക്കുകയും ചെയ്തു. എഐയും അതുപോലെയാണ്.

നമ്മൾ നിർമ്മിക്കുന്ന യന്ത്രത്തിന് ഹൃദയമില്ലെങ്കിൽ, അത് ലോകത്തിന് ഉപകാരത്തേക്കാളേറെ ഉപദ്രവമാകും. അതുകൊണ്ട് സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽ ‘ഹ്യൂമൻ-സെന്റേർഡ് എഐ’ എന്ന വിഭാഗത്തിലൂടെ മനുഷ്യത്വമുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കായി അവർ നിലകൊള്ളുന്നു.

നാം ഓർക്കേണ്ടത്
ഫെയ്-ഫെയ് ലി നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു പ്രധാന കാര്യമാണ്: നമ്മൾ ഡിജിറ്റൽ കണ്ണുകളിലൂടെ നോക്കുമ്പോൾ അവിടെ കാണുന്നത് ഒരു യന്ത്രത്തെയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ തന്നെ പ്രതിബിംബത്തെയാണ്. നമ്മൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളിൽ നിന്നാണ് എഐ പഠിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ട്, യന്ത്രങ്ങൾ നമ്മളെ അനുകരിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, അവയ്ക്ക് മാതൃകയാകാൻ തക്കവണ്ണം നല്ല മനുഷ്യരാകാൻ നമുക്ക് കഴിയുന്നുണ്ടോ? ഭാവിയിലെ യന്ത്രങ്ങൾ സ്നേഹമുള്ളതാകണമെങ്കിൽ, ഇന്ന് നമ്മളും സ്നേഹമുള്ളവരാകണം.